Δορυφόροι, ασφάλεια και κυριαρχία: η στρατηγική άνοδος της Ελλάδας στο Διάστημα σηματοδοτεί ένα ταχέως εξελισσόμενο κεφάλαιο στην τεχνολογική και στρατηγική ανάπτυξη της χώρας. Το άρθρο εξετάζει πώς οι πρόσφατες εξελίξεις στις δορυφορικές δυνατότητες αρχίζουν να αναδιαμορφώνουν το στρατηγικό αποτύπωμα της Ελλάδας, τόσο σε πολιτικές εφαρμογές όσο και στην εθνική άμυνα.
Καθοριστική στιγμή αποτέλεσε η 16η Ιανουαρίου 2026, όταν οι νεοεκτοξευθέντες μικροδορυφόροι παρατήρησης Γης της Ελλάδας — στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης — κατέγραψαν με επιτυχία εικόνες της φρεγάτας Κίμων του Πολεμικού Ναυτικού να πλέει στον Σαρωνικό Κόλπο, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη ικανότητα της χώρας να επιτηρεί, να προστατεύει και να προβάλλει κυριαρχία από την τροχιά.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη διεύρυνση της ελληνικής παρουσίας στη Χαμηλή Γήινη Τροχιά (LEO) και σηματοδοτεί μια συνειδητή προσπάθεια οικοδόμησης κυρίαρχων διαστημικών δυνατοτήτων αναγνώρισης και συλλογής πληροφοριών που έως πρότινος απουσίαζαν. Η επιχειρησιακή αξιοποίηση των μικροδορυφόρων προσφέρει απεικόνιση υψηλής ανάλυσης σε ολόκληρο το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο — μια περιοχή με έντονη ναυτιλιακή δραστηριότητα και σύνθετες προκλήσεις ασφάλειας.
Η εκτόξευση πέντε μικροδορυφόρων στις 28 Νοεμβρίου 2025 ακολούθησε την προηγούμενη ανάπτυξη του DUTHSat-2, του πρώτου εγχώρια αναπτυγμένου νανοδορυφόρου της Ελλάδας από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ο οποίος εκτοξεύθηκε στις 23 Ιουνίου 2025 με τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ. Ο νανοδορυφόρος αυτός αποτέλεσε την πρώτη ελληνική συνεισφορά στην περιβαλλοντική παρακολούθηση και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για την υγρασία εδάφους και τη θαλάσσια ρύπανση.
Η αποστολή του Νοεμβρίου περιλάμβανε δύο δορυφόρους εξοπλισμένους με ραντάρ συνθετικού διαφράγματος (SAR) στη ζώνη X, που αναπτύχθηκαν από την ICEYE στο πλαίσιο συνεργασιών με την ESA, και είναι ικανοί να παρέχουν απεικόνιση υψηλής ανάλυσης ημέρα και νύχτα (έως 25 εκ.), τόσο για πολιτικές όσο και για διττής χρήσης εφαρμογές. Οι δυνατότητες SAR ενισχύουν σημαντικά την επίγνωση της κατάστασης, ιδίως σε περιοχές με συχνή νεφοκάλυψη ή όπου η οπτική απεικόνιση από μόνη της δεν επαρκεί.
Στον αστερισμό που εκτοξεύθηκε περιλαμβάνονταν και πρόσθετοι πειραματικοί κυβο-δορυφόροι, όπως το σύστημα Αναγνώρισης και Επικοινωνίας Ναυτιλίας (MICE-1) της Prisma Electronics, με στόχο την ενίσχυση της επίγνωσης του θαλάσσιου πεδίου στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Δύο ακόμη πειραματικοί δορυφόροι, οι PHASMA (LAMARR και DIRAC), που αναπτύχθηκαν από το Libre Space Foundation, σχεδιάστηκαν για την παρακολούθηση συχνοτήτων υπερυψηλής και S-band, υποστηρίζοντας την εθνική ασφάλεια τηλεπικοινωνιών και φάσματος.
Καίριο ρόλο διαδραματίζει μια στρατηγική συνεργασία: η συμφωνία μεταξύ του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και της φινλανδικής εταιρείας μικροδορυφόρων ICEYE επιτρέπει στην Ελλάδα να αξιοποιεί ρανταρικές εικόνες από τον παγκόσμιο αστερισμό δορυφόρων SAR της ICEYE. Με έναν από τους μεγαλύτερους στόλους SAR παγκοσμίως, η συνεργασία αυτή εξασφαλίζει διαρκή κάλυψη περιοχών ελληνικού ενδιαφέροντος, διευκολύνοντας τη μακροχρόνια και επαναλαμβανόμενη επιτήρηση που είναι κρίσιμη τόσο για το περιβάλλον όσο και για την άμυνα.
Σε ορίζοντα δεκαετίας, η Ελλάδα σχεδιάζει την εκτόξευση συνολικά 13 έως 15 μικροδορυφόρων έως το 2030, δημιουργώντας μια σταθερή εθνική παρουσία στη LEO και επιτρέποντας διασυνδέσεις μεταξύ δορυφόρων LEO και γεωστατικών πλατφορμών. Η ολοκληρωμένη αυτή προσέγγιση θα υποστηρίξει το ευρύτερο πρόγραμμα GreeCom, που στοχεύει στην ενοποίηση δορυφορικών επικοινωνιών και δυνατοτήτων αναμετάδοσης δεδομένων για πολιτικούς και αμυντικούς χρήστες.
Παράλληλος πυλώνας της ελληνικής διαστημικής υποδομής αποτελεί το γεωστατικό σύστημα Hellas-Sat στη θέση 39° Ανατολικά. Οι πλατφόρμες SATCOM — από τον Hellas-Sat 1 το 2002 έως τους Hellas-Sat 2, 3 και 4 — έχουν προσφέρει κρίσιμες υπηρεσίες επικοινωνιών, ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και ασφαλούς εύρους ζώνης για κρατικές και στρατιωτικές ανάγκες. Η γεωστατική αυτή υποδομή συνιστά βασικό στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, παρέχοντας ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική.
Σε εξέλιξη βρίσκονται και τα σχέδια για τον Hellas-Sat 5, σε συνεργασία με τη Thales Alenia Space, ο οποίος θα διαθέτει ωφέλιμο φορτίο οπτικών επικοινωνιών και δίκτυο επίγειων κόμβων — μεταξύ άλλων σε Καλαμάτα, Κρήτη, Χαλκιδική και Κορινθία — προσφέροντας κβαντικά ενισχυμένη ασφάλεια SATCOM έναντι παρεμβολών και ηλεκτρονικού πολέμου. Η επέκταση αυτή ευθυγραμμίζεται με την Ευρωπαϊκή Υποδομή Κβαντικών Επικοινωνιών (EuroQCI), που στοχεύει στη δημιουργία ασφαλών, κβαντικά κρυπτογραφημένων επικοινωνιών σε επίπεδο ΕΕ.
Η γεωστατική θέση του Hellas-Sat ενισχύει την ανθεκτικότητα έναντι απειλών κατά δορυφόρων, ενώ τα αναπτυξιακά σχέδια προβλέπουν τη διασύνδεση GEO και LEO συστημάτων για ταχύτερη και πιο ευέλικτη αναμετάδοση δεδομένων. Η ενοποίηση αυτή είναι ζωτικής σημασίας για μια ανθεκτική εθνική διαστημική αρχιτεκτονική, ικανή να εξυπηρετεί κρατικούς φορείς, αμυντικούς οργανισμούς και πολιτικές υπηρεσίες σε περιόδους κρίσης ή σύγκρουσης.
Συνολικά, το άρθρο καταδεικνύει ότι η ελληνική διαστημική ισχύς μεταβαίνει ταχύτατα από τη θεωρητική φιλοδοξία στην επιχειρησιακή πραγματικότητα. Ο συνδυασμός αστερισμών μικροδορυφόρων, στρατηγικών συνεργασιών και ενισχυμένης υποδομής SATCOM όχι μόνο καλύπτει ένα διαχρονικό κενό εθνικών δυνατοτήτων, αλλά τοποθετεί την Ελλάδα σε τροχιά ενεργού και διαρκούς συμμετοχής στην παγκόσμια διαστημική οικονομία — έναν τομέα αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.
