Η συζήτηση που άνοιξε εκ νέου στην Αυστραλία για πιθανές αλλαγές στον φόρο υπεραξίας ακινήτων (Capital Gains Tax – CGT) δεν αφορά μόνο τους μεγάλους επενδυτές ή τους εύπορους ιδιοκτήτες πολλαπλών ακινήτων.
Αντιθέτως, απειλεί να αγγίξει άμεσα ένα ευρύ τμήμα της μεσαίας τάξης: νοσηλευτές, εκπαιδευτικούς, αστυνομικούς και εργαζόμενους με σταθερά αλλά όχι υψηλά εισοδήματα, οι οποίοι επένδυσαν στην αγορά ακινήτων ως μέσο οικονομικής ασφάλειας.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Θησαυροφύλακα Jim Chalmers περί «επόμενων βημάτων» στη φορολογική μεταρρύθμιση και την «διαγενεακή δικαιοσύνη» έχουν εντείνει τις ανησυχίες. Αν και η κύρια κατοικία παραμένει εκτός CGT, οι αλλαγές στον φορολογικό συντελεστή για επενδυτικά ακίνητα ενδέχεται να επιφέρουν σημαντικά εφάπαξ φορολογικά βάρη τη χρονιά πώλησης ενός ακινήτου.
Το πρόβλημα δεν έγκειται μόνο στο ύψος του φόρου, αλλά στον τρόπο εφαρμογής του. Ο φόρος υπεραξίας προστίθεται στο ετήσιο εισόδημα του φορολογούμενου τη χρονιά της πώλησης, χωρίς να κατανέμεται στα χρόνια κατοχής του ακινήτου. Έτσι, ακόμη και ένας μέσος εργαζόμενος μπορεί προσωρινά να βρεθεί σε ανώτερο φορολογικό κλιμάκιο, πληρώνοντας φόρο σαν να ανήκει σε υψηλό εισοδηματικό στρώμα, παρότι το κέρδος προέκυψε σταδιακά μέσα σε μία δεκαετία ή και περισσότερο.
Το δομικό πρόβλημα δεν είναι απλώς το μέγεθος της έκπτωσης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο φορολογούνται τα κεφαλαιακά κέρδη σε ένα μόνο έτος. Ένα κέρδος που συσσωρεύτηκε σε δέκα ή δεκαπέντε χρόνια αντιμετωπίζεται σαν να αποκτήθηκε μονομιάς. Κάθε σοβαρή μεταρρύθμιση που στοχεύει στη δικαιοσύνη οφείλει να αντιμετωπίσει αυτή τη στρέβλωση.
Η κρίση προσιτής στέγασης είναι υπαρκτή, ιδιαίτερα για τους νεότερους Αυστραλούς. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η μείωση της έκπτωσης CGT θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές κατοικιών. Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος να περιοριστεί η προσφορά ενοικίων, να αποχωρήσουν μικροϊδιοκτήτες από την αγορά και να αυξηθεί η πίεση στους ενοικιαστές — δηλαδή σε εκείνους που η κυβέρνηση δηλώνει ότι θέλει να προστατεύσει.
Το Εργατικό Κόμμα έχει δοκιμάσει ξανά αυτή τη διαδρομή. Η πρόταση του Bill Shorten για μείωση της έκπτωσης CGT συνέβαλε στις εκλογικές ήττες του 2016 και του 2019. Μπορεί το πολιτικό περιβάλλον να έχει αλλάξει, όμως οι ψηφοφόροι θυμούνται πολιτικές που απειλούν την οικονομική τους ασφάλεια.
Αν η κυβέρνηση προχωρήσει, απαιτείται προσοχή. Μεταβατικές ρυθμίσεις, προστασία υφιστάμενων επενδύσεων ή αλλαγή στον τρόπο φορολόγησης της υπεραξίας θα ήταν πιο ισορροπημένες λύσεις από μια απλή περικοπή. Διαφορετικά, μια μεταρρύθμιση που παρουσιάζεται ως δίκαιη κινδυνεύει να εκληφθεί ως αυθαίρετη και τιμωρητική.
Η φορολογική μεταρρύθμιση πετυχαίνει μόνο όταν θεωρείται προβλέψιμη και δίκαιη. Στον φόρο υπεραξίας, ο πραγματικός κίνδυνος για την κυβέρνηση δεν είναι η δράση, αλλά η βιασύνη — και το να πλήξει τελικά εκείνους που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί.
