Συνάντηση με στόχο τη σταθερότητα
Η συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Recep Tayyip Erdoğan στην Άγκυρα, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας, επιβεβαίωσε ότι η παρούσα φάση των διμερών σχέσεων χαρακτηρίζεται από αυτοσυγκράτηση, διάλογο και τη διατήρηση των λεγόμενων «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο.
Παρά τις βαθιές και χρόνιες διαφορές, οι δύο ηγέτες κράτησαν χαμηλούς τόνους και υπογράμμισαν τη σημασία της διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας. Το τετ α τετ διάρκειας περίπου μιάμισης ώρας, οι κοινές δηλώσεις και το επίσημο δείπνο πραγματοποιήθηκαν σε θετικό, ακόμη και θερμό κλίμα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.
Διάλογος χωρίς αυταπάτες
Και οι δύο πλευρές αναγνώρισαν ότι σοβαρές διαφωνίες παραμένουν, συμφώνησαν όμως ότι πρέπει να διαχειρίζονται με ψυχραιμία και βάσει του διεθνούς δικαίου. Ο Πρωθυπουργός επανέλαβε τη σταθερή ελληνική θέση ότι η μοναδική διαφορά που μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, απηύθυνε σαφή έκκληση προς την τουρκική πλευρά για την άρση του casus belli, που ισχύει από το 1995. Όπως τόνισε, ακόμη και όταν υπάρχουν διαφωνίες, η αποφυγή κρίσεων πρέπει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Ερντογάν: οι διαφορές δεν είναι άλυτες
Ο Recep Tayyip Erdoğan χαρακτήρισε τον Έλληνα Πρωθυπουργό «πολύτιμο φίλο» και δήλωσε ότι τα προβλήματα μεταξύ των δύο χωρών δεν είναι άλυτα, εφόσον αντιμετωπίζονται στη βάση του διεθνούς δικαίου. Υποστήριξε ότι από το 2023 έχει σημειωθεί πρόοδος και άφησε να εννοηθεί ότι μπορούν να υπάρξουν περαιτέρω βήματα για τα αλληλένδετα ζητήματα του Αιγαίου.
Παρότι επανέλαβε τις πάγιες τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, έδωσε έμφαση στη συνεργασία, τον διάλογο και την περιφερειακή σταθερότητα, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων.
Κυπριακό, μειονότητες και διεθνείς εξελίξεις
Για το Κυπριακό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε την ελληνική στήριξη στις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ, τονίζοντας ότι δημιουργείται ένα παράθυρο ευκαιρίας για επανεκκίνηση ουσιαστικού διαλόγου από το σημείο που διεκόπη το 2017, αυστηρά εντός του πλαισίου των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στο ζήτημα των μειονοτήτων, ήταν κατηγορηματικός: το καθεστώς τους καθορίζεται σαφώς από τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία αναγνωρίζει θρησκευτική μειονότητα στη Θράκη, αποκλείοντας κάθε άλλη ερμηνεία. Υπογράμμισε ότι οι Έλληνες μουσουλμάνοι πολίτες ζουν αρμονικά με τους χριστιανούς συμπολίτες τους, με πλήρη ισονομία και ισοπολιτεία.
Οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης για την Ουκρανία, τη Γάζα, τη Μέση Ανατολή και τη Συρία, συμφωνώντας στην ανάγκη διπλωματίας, αποκλιμάκωσης και σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
Διμερείς συμφωνίες και οικονομικοί στόχοι
Μετά τη συνάντηση, υπεγράφησαν έξι διμερείς συμφωνίες και μία κοινή διακήρυξη, που αφορούν μεταξύ άλλων την προώθηση επενδύσεων, την πολιτική προστασία, τον πολιτισμό, την τεχνολογία και τη δημιουργία ακτοπλοϊκής σύνδεσης Θεσσαλονίκης–Σμύρνης.
Κεντρικός στόχος είναι η αύξηση του διμερούς εμπορίου στα 10 δισ. δολάρια έως το τέλος της δεκαετίας, με τις δύο πλευρές να θεωρούν ότι η οικονομική συνεργασία μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθερότητας.
Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Τα κόμματα της ελληνικής αντιπολίτευσης αντιμετώπισαν τη συνάντηση με επιφυλάξεις. Το ΠΑΣΟΚ προειδοποίησε ότι οι αναθεωρητικές θέσεις της Τουρκίας και το casus belli περιορίζουν τα περιθώρια ουσιαστικής προόδου. Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε λόγο για έμφαση στην εικόνα αντί της ουσίας, ενώ το ΚΚΕ υποστήριξε ότι η «θετική ατζέντα» συγκαλύπτει ανοιχτά ζητήματα κυριαρχίας.
Συγκρατημένη αισιοδοξία
Παρά τις διαφωνίες που παραμένουν, η συνάντηση στην Άγκυρα επιβεβαίωσε ότι καμία πλευρά δεν επιθυμεί επιστροφή σε εντάσεις. Όπως σημείωσε ο Πρωθυπουργός, η γεωγραφία δεν αλλάζει — μπορεί όμως να μετατραπεί σε σύμμαχο μέσω διαλόγου, συνεργασίας και προσήλωσης στο διεθνές δίκαιο.
