Το Ιράν βιώνει τη σοβαρότερη κρίση εσωτερικής αστάθειας των τελευταίων ετών, καθώς μαζικές διαδηλώσεις ξέσπασαν σε ολόκληρη τη χώρα, με χιλιάδες πολίτες να κατακλύζουν τους δρόμους της Τεχεράνης, κτίρια να παραδίδονται στις φλόγες και το καθεστώς να αγωνίζεται να ελέγξει μια ταχύτατα κλιμακούμενη κατάσταση.
Σύμφωνα με επαληθευμένο οπτικό υλικό του BBC Persian, χιλιάδες διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους της ιρανικής πρωτεύουσας το βράδυ της Πέμπτης, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» και «Αυτή δεν είναι η τελευταία μάχη — ο Παχλαβί θα επιστρέψει». Ο ήχος από κόρνες αυτοκινήτων αντηχούσε αδιάκοπα, καθώς τα οχήματα προσπαθούσαν να κινηθούν μέσα στο πλήθος.
Βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έχουν επαληθευτεί από διεθνή μέσα ενημέρωσης δείχνουν πυρκαγιές κατά μήκος μεγάλων οδικών αρτηριών και κτίρια να καίγονται. Μεταξύ αυτών φέρεται να βρίσκονται εγκαταστάσεις που συνδέονται με τον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα IRIB στην πόλη Ισφαχάν, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί πλήρως η έκταση των ζημιών.
Καθώς η ένταση κορυφωνόταν, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε ευθεία απειλή προς την Τεχεράνη, προειδοποιώντας για «πολύ σκληρή επίθεση» σε περίπτωση που οι ιρανικές αρχές σκοτώσουν διαδηλωτές.
«Αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους, θα τους χτυπήσουμε πολύ σκληρά», δήλωσε, ανεβάζοντας επικίνδυνα το επίπεδο της διεθνούς έντασης.
Την ίδια στιγμή, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης επιχειρούν να υποβαθμίσουν την έκταση των διαδηλώσεων, μεταδίδοντας εικόνες από άδειους δρόμους και ισχυριζόμενα ότι η κατάσταση είναι «απολύτως φυσιολογική» σε πόλεις όπως το Σιράζ, το Ισφαχάν, το Σαναντάτζ και το Μπουσέρ. Οι διαδηλωτές παρουσιάζονται ως μια μικρή ομάδα «ταραχοποιών», αφήγηση που διαψεύδεται από ανεξάρτητο οπτικό υλικό από την Τεχεράνη.
Σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως προσπάθεια φίμωσης και αποδιοργάνωσης του κινήματος διαμαρτυρίας, το Διαδίκτυο «έπεσε» σε ολόκληρη τη χώρα. Η μη κυβερνητική οργάνωση Netblocks επιβεβαίωσε το μπλακ άουτ, κάνοντας λόγο για κλιμακούμενη ψηφιακή λογοκρισία.
«Το περιστατικό αυτό εντάσσεται σε ένα μοτίβο ολοένα και πιο επιθετικών περιορισμών στο Διαδίκτυο, με στόχο την καταστολή των διαδηλώσεων και την παρεμπόδιση της επικοινωνίας του κοινού σε μια κρίσιμη στιγμή», ανέφερε η Netblocks.
Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν απηύθυνε έκκληση για αυτοσυγκράτηση, ζητώντας από τις αρχές να αποφύγουν τη βία και να επιδιώξουν διάλογο.
«Κάθε βίαιη ή καταναγκαστική συμπεριφορά πρέπει να αποφευχθεί», δήλωσε, καλώντας τις αρχές να ακούσουν τις διεκδικήσεις των πολιτών.
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου στην Τεχεράνη, μετά την κατάρρευση του εθνικού νομίσματος, αλλά σύντομα μετατράπηκαν σε ευρύτερη εξέγερση κατά του πολιτικού κατεστημένου. Μέχρι το πρωί της Παρασκευής, περισσότερες από 50 πόλεις και κωμοπόλεις — κυρίως σε περιοχές με κουρδική πλειοψηφία — συμμετείχαν σε γενική απεργία, με τα καταστήματα να παραμένουν κλειστά σε ένδειξη αλληλεγγύης.
Σύμφωνα με το Αμερικανικό Πρακτορείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων HRANA, τουλάχιστον 34 διαδηλωτές και τέσσερα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ περισσότεροι από 2.200 άνθρωποι έχουν συλληφθεί.
Καθώς το σκοτάδι πέφτει ξανά στο Ιράν, η χώρα βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι, με την εσωτερική αναταραχή να βαθαίνει, τη διεθνή πίεση να αυξάνεται και τον κίνδυνο περαιτέρω αιματοχυσίας να παραμένει ορατός.
